Firmy po zakończeniu rządowej ochrony cen energii. Rynek daje nowe sposoby zabezpieczenia kosztów

• Po zakończeniu projektu Rządowej Tarczy Energetycznej w zakresie ochrony cen dla sektora MŚP, przedsiębiorcy samodzielnie zarządzają ryzykiem zmian cen energii.
• Stała cena, rozliczenie według notowań giełdowych, model mieszany czy cena rynkowa z określonym maksymalnym poziomem – firmy mają dziś kilka możliwości ograniczania ryzyka cenowego.
• Sposób kontraktowania energii powinien odpowiadać przyjętemu modelowi biznesowemu przedsiębiorstwa, w tym udziałowi kosztu energii w kosztach firmy.

Jesień to dla wielu przedsiębiorców czas przeglądu umów na zakup energii                                    i kontraktowania jej na kolejny okres. Bez obowiązującej wcześniej ochrony cenowej dla sektora MŚP, firmy samodzielnie ponoszą ryzyko związane ze zmianami cen na giełdzie. Od 1 grudnia 2022 roku do 31 grudnia 2024 roku uprawnione mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa mogły korzystać z ustawowego mechanizmu ceny maksymalnej energii elektrycznej. Początkowo limit wynosił 785 zł/MWh, a następnie – 693 zł/MWh.

Dziś nie są już objęte tym wsparciem. Jednocześnie rynek daje im więcej możliwości ograniczania ryzyka związanego ze zmianą ceny za prąd niż klasyczny kontrakt ze stałą stawką. Obok ceny stałej i rozliczeń giełdowych dostępne są modele mieszane oraz rozwiązania, które pozwalają korzystać z cen rynkowych przy jednoczesnym określeniu ich maksymalnego poziomu.

Model zakupu energii powinien odpowiadać modelowi biznesowemu firmy

Dla przedsiębiorstwa znaczenie ma nie tylko cena energii w momencie zawierania umowy, ale także wpływ jej ewentualnego wzrostu na rentowność działalności. Firma, która ma długoterminowe kontrakty z klientami i ograniczone możliwości zmiany cen swoich produktów lub usług, pozostawiając koszt energii w pełni zależny od rynku, naraża swoją marżę na jego wahania. Inaczej może podejść do zakupu przedsiębiorstwo, które jest w stanie szybciej dostosowywać własne ceny do zmieniających się kosztów.

– Sposób kontraktowania energii powinien wynikać z tego, jak działa przedsiębiorstwo. Jeżeli firma ma zakontraktowane przychody na określonym poziomie, a energia stanowi istotną część jej kosztów, pozostawienie całego wolumenu w formule zależnej od bieżących notowań może bezpośrednio wpływać na marżę. Zabezpieczenie ceny jest wówczas elementem zarządzania ryzykiem, a nie próbą przewidzenia przyszłych notowań – mówi Rafał Jagliński, Country SME Sales Manager, Axpo w Polsce.

Nie tylko stała albo zmienna cena

Przedsiębiorcy mogą dziś zabezpieczyć stałą cenę, rozliczać się według cen giełdowych albo połączyć oba te modele. Stała stawka zwiększa przewidywalność kosztów, natomiast rozliczenie rynkowe pozwala korzystać ze spadków notowań, ale oznacza większą ekspozycję na ich wzrost. Model mieszany pozwala podzielić to ryzyko.

Kolejną możliwością jest rozliczenie według cen giełdowych z określoną z góry ceną maksymalną. Na takim mechanizmie opiera się ecoSmart Max, rozwiązanie Axpo dla firm. Gdy ceny na giełdzie spadają, przedsiębiorca korzysta z niższych notowań, w tym cen ujemnych. Z kolei w przypadku ich wzrostu chroni go maksymalny poziom ceny ustalony przy podpisywaniu umowy.

Mechanizmu tego nie należy utożsamiać z wcześniejszą ustawową ceną maksymalną – jest elementem komercyjnej umowy pomiędzy przedsiębiorcą a sprzedawcą energii. Rozwiązanie zakłada także możliwość przejścia na w pełni stałą cenę nawet w trakcie obowiązywania kontraktu (pod warunkiem pozytywnej weryfikacji wniosku).

– Firmy z sektora MŚP same decydują, jaką część ryzyka cenowego są gotowe pozostawić po swojej stronie. Nie muszą przy tym wybierać wyłącznie między stałą ceną a pełną ekspozycją na rynek. Możliwość korzystania ze spadków notowań przy jednoczesnym określeniu maksymalnego poziomu ceny pozwala wyznaczyć granicę ryzyka już przy zawieraniu kontraktu – mówi Rafał Jagliński z Axpo.

Cena to tylko jeden z elementów umowy

Przy porównywaniu ofert na zakup energii znaczenie ma nie tylko proponowana stawka za megawatogodzinę, ale również sposób jej ustalania, długość kontraktu, dodatkowe opłaty, warunki przedłużenia i rozwiązania umowy oraz możliwość zmiany modelu rozliczeń.

Przed podjęciem decyzji właściciel firmy powinien zestawić warunki dostępnych ofert z udziałem energii w kosztach swojej działalności, profilem zużycia, długością kontraktów zawieranych z dostawcami i klientami oraz możliwością zmiany własnych cen produktów czy usług. Dla firm, w których koszt energii istotnie wpływa na wynik finansowy, sposób jej kontraktowania jest jednym z elementów zarządzania ryzykiem biznesowym.

Źródło: Axpo